روزهای ۱۸ و ۱۹ شهریورماه، مشهد مقدس میزبان مدیران ارشد شرکت مخابرات ایران، مدیران مناطق مخابراتی سراسر کشور و جمعی از مسئولان و میهمانان بود تا در سومین همایش «همسویی راهبردی مدیران»، درباره آینده شرکت، چالشهای پیشرو و الزامات تبدیل راهبردها به برنامههای اجرایی گفتوگو کنند.
در این همایش، سخنرانی رئیس هیأتمدیره و مدیرعامل شرکت، بیش از سایر بخشها، چارچوب اصلی این تحول را ترسیم کرد؛ تحولی که در یک سوی آن، توسعه زیرساخت و گذار از شبکه مسی به فیبرنوری قرار دارد و در سوی دیگر، تغییر مدل کسبوکار و حرکت از یک اپراتور سنتی به اپراتوری خدماتمحور و دادهمحور.
محمودزاده: آینده مخابرات در عبور از شبکه به اقتصاد داده است
دکتر محمودزاده، رئیس هیأتمدیره شرکت مخابرات ایران، در آغاز سخنان خود بر یک ضرورت اساسی تأکید کرد: مخابرات نمیتواند آینده خود را با تکیه بر مدلهای درآمدی گذشته بسازد.
از نگاه او، تحول در مخابرات زمانی معنا پیدا میکند که آثار آن در شاخصهای اقتصادی، بازار و نگاه سرمایهگذاران نیز قابل مشاهده باشد. افزایش توجه بازار سرمایه به شرکت مخابرات ایران را میتوان یکی از نشانههای شکلگیری این تحول دانست؛ اما این تغییر، زمانی پایدار خواهد بود که شرکت بتواند مدل درآمدی خود را متناسب با اقتصاد جدید ارتباطات بازتعریف کند.
محمودزاده با صراحت تأکید کرد که صوت دیگر نمیتواند محور اصلی کسبوکار آینده مخابرات باشد. شبکه صوت همچنان باید نگهداری و توسعه یابد، اما ارزش واقعی زیرساخت ارتباطی در جایی آشکار میشود که بتوان بر بستر آن خدمات جدید، ترافیک داده و جریانهای درآمدی تازه ایجاد کرد.
پرسش اصلی از نگاه رئیس هیأتمدیره این است که مخابرات ایران در پنج سال آینده از کجا درآمد خواهد داشت؟
پاسخ او روشن است: حرکت از درآمدهای سنتی به سمت داده، خدمات دیجیتال و اقتصاد مبتنی بر ترافیک.
در این نگاه، داده دیگر صرفاً یک محصول جانبی شبکه نیست، بلکه یکی از داراییهای راهبردی شرکت محسوب میشود؛ داراییای که میتواند در تصمیمسازی، مدیریت اکوسیستم و شکلگیری کسبوکارهای جدید مورد استفاده قرار گیرد.
بر همین اساس، توسعه فیبرنوری نیز نباید صرفاً یک پروژه فنی برای جایگزینی کابل مسی تلقی شود. فیبر، زیرساخت اصلی ورود مخابرات به دوره جدید مصرف داده است و زمانی ارزش اقتصادی واقعی خود را نشان میدهد که اتصال مشترک، افزایش مصرف، ارائه خدمات جدید و خلق درآمد بر بستر آن شکل بگیرد.
محمودزاده همچنین مفهوم «همسویی راهبردی» را از سطح شعار فراتر برد و آن را در تصمیمهای واقعی شرکت معنا کرد؛ از سرمایهگذاری و توسعه شبکه گرفته تا مدل کسبوکار و نحوه تعامل با مشتری.
از نگاه او، فناوری و محیط کسبوکار با سرعتی تغییر میکنند که نمیتوان با مدلهای قدیمی برای آینده برنامهریزی کرد. بنابراین، تحول مخابرات باید همزمان در زیرساخت، کسبوکار و ساختار مدیریتی شرکت اتفاق بیفتد.
در همین چارچوب، همکاری با دولت، وزارت ارتباطات، استانداریها، شهرداریها و نهادهای محلی نیز اهمیت مضاعف پیدا میکند. توسعه ارتباطات، بهویژه فیبرنوری، بدون همراهی مجموعههای اجرایی در شهرها و استانها امکانپذیر نیست.
پیام اصلی سخنان رئیس هیأتمدیره را میتوان در یک جمله خلاصه کرد: مخابرات باید از «مالک شبکه» بودن عبور کند و به «خلقکننده ارزش بر بستر شبکه» تبدیل شود.
جعفرپور: پنج سال برای ساختن زیرساخت چند دهه آینده
اگر محمودزاده افق تحول را در قالب «اقتصاد داده و تغییر مدل کسبوکار» ترسیم کرد، مهندس محمد جعفرپور، مدیرعامل شرکت مخابرات ایران، از برنامهها و اقداماتی سخن گفت که قرار است این تحول را در میدان اجرا محقق کند.
جعفرپور با اشاره به افزایش چشمگیر حجم فعالیت شرکت طی دو تا سه سال اخیر، بر ضرورت نگاه بلندمدت تأکید کرد و گفت باید در یک دوره پنجساله زیرساختی ایجاد شود که آینده شرکت را برای دهههای پیشرو تضمین کند.
در مرکز این برنامه، مهاجرت از شبکه مسی به فیبرنوری قرار دارد.
به گفته مدیرعامل شرکت، پروژه فیبرنوری اکنون در همه استانهای کشور وارد مرحله اجرایی شده و بخشی از ابهامات اولیه در زمینه تعامل با شهرداریها، قراردادها، نگهداری شبکه و نحوه اجرای پروژهها تا حد زیادی سامان یافته است.
اما از این مرحله به بعد، معیار موفقیت تغییر میکند. دیگر صرف ایجاد زیرساخت کافی نیست؛ اتصال واقعی مشترک، پایداری شبکه و کیفیت خدمات باید به شاخصهای اصلی موفقیت تبدیل شوند.
این نگاه، نقطه اتصال میان سخنان رئیس هیأتمدیره و مدیرعامل شرکت است؛ فیبرنوری تنها زمانی ارزش اقتصادی ایجاد میکند که به اتصال، مصرف، رضایت مشتری و در نهایت درآمد پایدار منجر شود.
از شبکه فیزیکی تا شبکه هوشمند عملیاتی
جعفرپور در بخش دیگری از سخنان خود، توسعه مراکز داده و سامانههای عملیاتی و تجاری را از ارکان تحول شرکت دانست.
توسعه OSS و BSS، تکمیل سامانه «یارا» برای عملیات و نگهداری شبکه فیبرنوری و استفاده از سامانههایی مانند «سمسام» و «کاروان» برای مدیریت فرآیندهای تجاری، بخشی از این برنامه است.
هدف، صرفاً دیجیتالی کردن فرآیندها نیست؛ بلکه ایجاد شفافیت، کنترل بهتر عملیات، کاهش خطا و در نهایت تثبیت درآمدهای شرکت است.
ساختار سازمانی متناسب با آینده
تحول در مخابرات، تنها در شبکه و فناوری خلاصه نمیشود. مدیرعامل شرکت از اجرای کارسنجی گسترده در مراکز سراسر کشور خبر داد؛ فرآیندی که در آن شاخصهایی مانند تعداد خطوط، گستره شبکه فیبرنوری، تعداد مشترکان، نوع خدمات و حجم فعالیت مراکز مورد بررسی قرار گرفته است.
خروجی این فرآیند قرار است مشخص کند هر مرکز به چه میزان نیروی انسانی، چه ساختاری و چه الگویی برای نگهداری شبکه مسی و فیبرنوری نیاز دارد.
به این ترتیب، ساختار سازمانی نیز باید خود را با شبکه جدید و مدل کسبوکار آینده تطبیق دهد.
مشتری؛ نقطه پایان همه برنامهها
در میان سخنان مدیرعامل، یک موضوع جایگاه ویژهای داشت: تجربه مشتری. جعفرپور تأکید کرد مشتری نباید برای دریافت خدمت، به دنبال مخابرات باشد؛ این شرکت است که باید به دنبال مشتری باشد و از زمان نصب سرویس تا پایان دوره استفاده، مسئولیت کیفیت و پشتیبانی را بر عهده بگیرد.
اختصاص ۱۵ امتیاز از نظام ارزیابی عملکرد مناطق به تجربه مشتری، نشانهای از همین تغییر رویکرد است.
اجرای طرح «هپیکال» نیز در همین راستا تعریف شده است؛ طرحی برای شنیدن صدای مشتری و ارزیابی کیفیت خدمت از نخستین روز نصب.
در این مدل، اتصال غیرواقعی یا رها کردن مشترک پس از نصب، موفقیت محسوب نمیشود. حتی ریزش سریع مشترک میتواند امتیاز منفی برای منطقه به همراه داشته باشد.
زمان رفع خرابی و کیفیت پشتیبانی نیز قرار است در ارزیابیهای آینده نقش پررنگتری پیدا کند و حتی بر پرداختهای مبتنی بر عملکرد اثرگذار باشد.
این رویکرد، در واقع تعریف جدیدی از موفقیت در مخابرات ارائه میکند: فروش سرویس پایان کار نیست؛ حفظ مشتری و ارائه تجربه مطلوب، بخش اصلی کار است.
عدالت در ارزیابی؛ تحول بدون شایستهسالاری ممکن نیست
مدیرعامل شرکت در ادامه، بر اهمیت عدالت و شایستهسالاری در ارزیابی کارکنان تأکید کرد.
در شرکتی با گستره جغرافیایی وسیع و حجم بالای نیروی انسانی، نظام پرداخت مبتنی بر عملکرد زمانی میتواند به افزایش بهرهوری منجر شود که ارزیابیها واقعی، دقیق و عادلانه باشند.
به گفته جعفرپور، نمره عملکرد هر همکار میتواند مستقیماً بر دریافتی او اثر بگذارد و بنابراین مدیران در این زمینه مسئولیت جدی دارند.
در کنار توسعه فناوری، این بخش از سخنان مدیرعامل نشان میدهد تحول سازمانی بدون تحول در نظام مدیریت سرمایه انسانی امکان تحقق ندارد.
هاشمی: سازمانی که تغییر نکند، از بازار حذف میشود
دکتر هاشمی، معاون راهبرد و توسعه کسبوکار شرکت مخابرات ایران، ضلع دیگری از بحث تحول را تشریح کرد: سرعت انطباق با بازار.
از نگاه او، بقای سازمانها در بازار امروز و آینده به موفقیتهای گذشته وابسته نیست؛ بلکه به سرعت تحول و توانایی انطباق با تغییرات بستگی دارد.
تغییر رفتار مشتری، افزایش رقابت، ظهور فناوریهای جدید و شکلگیری خدمات جایگزین، فضای کسبوکار ارتباطات را دگرگون کرده است.
هاشمی نسبت به آنچه «اینرسی سازمانی» خواند هشدار داد؛ یعنی تمایل سازمان به حفظ وضع موجود، صرفاً به این دلیل که در گذشته موفق بوده است.
اما موفقیت گذشته تضمینکننده آینده نیست.
به اعتقاد او، مدیران مناطق باید از مدیریت صرفاً اجرایی عبور کرده و به مدیران فعال کسبوکار تبدیل شوند؛ مدیرانی که بازار، مشتریان کلیدی، ظرفیت فروش، فرصتهای سرمایهگذاری و مدلهای درآمدی جدید را بهطور مستمر شناسایی کنند.
توسعه کسبوکارهای دیجیتال، کنترل هزینهها، مولدسازی داراییها، توسعه سرمایهگذاری، چابکسازی ساختار و ارتقای توانمندی سرمایه انسانی از دیگر محورهای مورد تأکید او بود.
هاشمی همچنین بر ضرورت همگرایی میان بخشهای شبکه، تجاری و فناوری اطلاعات تأکید کرد؛ چرا که در مدل جدید کسبوکار، هیچیک از این بخشها نمیتوانند بهصورت جزیرهای فعالیت کنند.
مشهد؛ آزمایشگاه همکاری برای شهر هوشمند
یکی از مهمترین بخشهای همایش، حضور مدیران شهری مشهد و تشریح ظرفیتهای همکاری با شرکت مخابرات ایران بود.
سید حسن حسینی، فرماندار مشهد، با اشاره به پروژه توسعه فیبرنوری در این شهر، از همکاری دستگاههای اجرایی و مدیریت شهری با مخابرات قدردانی کرد.
بر اساس اظهارات وی، تاکنون نزدیک به سه همت برای توسعه این پروژه هزینه شده و پیشبینی میشود مجموع سرمایهگذاری به حدود پنج همت برسد.
در همین چارچوب، محسن حسنی، شهردار مشهد، بر ظرفیت همکاری میان مدیریت شهری و شرکت مخابرات ایران در حوزه هوشمندسازی، مراکز داده و زیرساختهای ارتباطی تأکید کرد.
به گفته شهردار مشهد، این شهر در سال ۱۴۰۳ رتبه نخست کشور میان شهرهای ارزیابیشده در حوزه هوشمندسازی و رتبه سوم منطقه غرب آسیا را کسب کرده است.
همکاری میان دو مجموعه، بنابراین صرفاً به توسعه فیبرنوری محدود نمیشود و میتواند حوزههایی مانند خدمات هوشمند شهری، یکپارچهسازی خدمات الکترونیک و توسعه زیرساختهای داده را نیز دربرگیرد.
قرارداد برای پیوند ارتباطات و هوشمندسازی
در حاشیه این همایش، قراداد همکاری میان شرکت مخابرات ایران و سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری مشهد به امضا رسید.
این قرارداد با هدف توسعه زیرساختهای ارتباطی، گسترش اقتصاد دیجیتال، استفاده از فناوریهای نوین و شتاببخشی به هوشمندسازی شهری منعقد شد.
این همکاری را میتوان ادامه مسیر «مگاپروژه مشهد» دانست؛ پروژهای که با مشارکت مخابرات منطقه خراسان رضوی، استانداری و شهرداری مشهد برای توسعه شبکه فیبرنوری و زیرساختهای ارتباطی پرسرعت این شهر دنبال شده است.
قرار است همکاری جدید، علاوه بر توسعه زیرساخت، زمینه یکپارچهسازی خدمات الکترونیک شهری، استفاده بهینه از ظرفیتهای زیرساختی و دسترسی آسانتر شهروندان، زائران و مجاوران به خدمات هوشمند را فراهم کند.
فیبرنوری؛ پروژهای فراتر از کابل و اتصال
یکی از مفاهیم مشترک در سخنان مدیران حاضر در همایش، تغییر نگاه به فیبرنوری بود. فیبر دیگر صرفاً یک پروژه شبکه نیست. برای مخابرات ایران، فیبرنوری نقطه اتصال چند تحول همزمان است: نوسازی شبکه، افزایش ظرفیت انتقال داده، بهبود کیفیت خدمات، توسعه مراکز داده، ایجاد خدمات دیجیتال، افزایش درآمدهای جدید و حرکت به سمت اقتصاد داده. به همین دلیل، توسعه اتصال باید در کنار کیفیت، نگهداری، تجربه مشتری و مدل درآمدی دیده شود.
اگر فیبر ساخته شود اما مشترک متصل نشود، اگر مشترک متصل شود اما کیفیت خدمت مطلوب نباشد، یا اگر سرویس با کیفیت ارائه شود اما نتواند درآمد پایدار ایجاد کند، بخش مهمی از هدف تحول محقق نشده است.
همسویی؛ از شعار تا اجرا
در نهایت، پیام مشترک سومین همایش همسویی راهبردی مدیران مخابرات ایران، در یک گزاره قابل جمعبندی است:
مخابرات ایران در نقطهای قرار گرفته که دیگر توسعه فیزیکی شبکه بهتنهایی پاسخگوی آینده شرکت نیست.
شبکه باید نوسازی شود، اما همزمان مدل کسبوکار نیز باید تغییر کند؛ داده باید به ارزش اقتصادی تبدیل شود؛ سامانهها باید عملیاتی و تجاریتر شوند؛ ساختار سازمانی باید با نیازهای آینده هماهنگ شود؛ مدیران مناطق باید نگاه کسبوکاری پیدا کنند و مشتری باید از یک «مشترک سرویس» به محور اصلی تصمیمگیری تبدیل شود.
سخنان رئیس هیأتمدیره، این افق را در قالب عبور از شبکه به اقتصاد داده ترسیم کرد و مدیرعامل شرکت، مسیر اجرایی آن را در قالب فیبرنوری، نوسازی، سامانهها، ساختار، مشتریمداری و ارزیابی عملکرد تشریح کرد.
سخنان معاون راهبرد و توسعه کسبوکار نیز ضلع بازار و ضرورت سرعت تحول را به این تصویر افزود.
در مشهد، این نگاه راهبردی با یک همکاری عملیاتی میان مخابرات و مدیریت شهری نیز پیوند خورد؛ تا نشان دهد آینده ارتباطات، نه در مرزهای یک سازمان، بلکه در همکاری میان شبکه، داده، شهر، کسبوکار و مشتری ساخته خواهد شد.
سومین همایش «همسویی راهبردی مدیران» از این منظر، صرفاً محل ارائه گزارش عملکرد نبود؛ تلاشی بود برای نزدیک کردن راهبرد به اجرا، فناوری به کسبوکار و شبکه به خلق ارزش.
و شاید مهمترین پرسش باقیمانده برای مخابرات ایران همین باشد: آیا این همسویی میتواند از سالن همایش خارج شود و در تصمیمهای روزمره، سرمایهگذاریها، رفتار مدیران و تجربه میلیونها مشتری خود را نشان دهد؟
پاسخ این پرسش نه در سخنرانیها، بلکه در عملکرد سالهای آینده شرکت نوشته خواهد شد.
