امیر احمد زندآور عضو پیشین شورای شهر اصفهان گفت: در آستانه هفتمین دوره انتخابات شوراهای شهر و روستا در سال ۱۴۰۵، فضای سیاسی کشور به‌تدریج رنگ و بوی انتخاباتی به خود می‌گیرد. هرچند هنوز تا موعد رسمی ثبت‌نام نامزدها چند ماه باقی مانده، اما زمزمه‌های شکل‌گیری ائتلاف‌ها و فهرست‌های انتخاباتی به گوش می‌رسد. در این میان، نقش احزاب و جریان‌های سیاسی در تعیین مسیر انتخابات شوراها دوباره به موضوع بحث‌برانگیزی تبدیل شده است.
برای بررسی دقیق‌تر این موضوع، با امیراحمد زندآور، عضو شورای مرکزی حزب مردم‌سالاری و عضو پیشین شورای شهر کلانشهر اصفهان و از فعالان باسابقه اصلاح‌طلب، گفت‌وگویی انجام داده‌ایم. او معتقد است هفتمین دوره انتخابات شوراهای شهر و روستا در سال ۱۴۰۵ فرصتی برای بازسازی اعتماد عمومی و بازگشت سیاست به معنای واقعی کلمه است؛ سیاستی که بر پایه گفت‌وگو، برنامه و شفافیت شکل می‌گیرد، نه بر محور فردگرایی و رابطه‌محوری.
جامعه نیازمند بازسازی اعتماد است
امیراحمد زندآور در ابتدای گفت‌وگو با نگاهی واقع‌بینانه به فضای عمومی کشور می‌گوید: جامعه امروز ما، چه در سطح ملی و چه در استان اصفهان، با نوعی خستگی و بی‌اعتمادی سیاسی روبه‌روست. بسیاری از مردم احساس می‌کنند رأی آنها در روند تصمیم‌سازی‌ها تأثیر چندانی ندارد. اما شوراهای اسلامی شهر و روستا از معدود نهادهایی هستند که می‌توانند این اعتماد را دوباره احیا کنند؛ چون شوراها به زندگی روزمره مردم نزدیک‌اند و تصمیماتشان مستقیماً بر کیفیت زندگی شهروندان اثر می‌گذارد.
عضو پیشین شورای شهر اصفهان تأکید می‌کند که اگر احزاب و تشکل‌های مدنی بتوانند چهره‌هایی کارآمد و مردمی را معرفی کنند، می‌توان امید را به جامعه بازگرداند. انتخابات شوراها می‌تواند تمرینی برای بازسازی سرمایه اجتماعی باشد؛ البته به شرطی که از نگاه صرفاً رقابتی عبور کنیم و به سمت گفت‌وگو و همکاری برویم.
شوراها بدون حزب یعنی تصمیم‌گیری بدون برنامه
عضو شورای مرکزی حزب مردم‌سالاری، با نگاهی انتقادی به ساختار شوراهای ادوار گذشته می‌گوید: در بسیاری از شهرها، شوراها از مسیر احزاب و برنامه بیرون نیامده‌اند. افراد با تکیه بر سرمایه شخصی یا روابط محلی وارد شورا شده‌اند، اما چون پشتوانه فکری و تشکیلاتی نداشته‌اند، در عمل نتوانسته‌اند سیاست‌گذاری مؤثری انجام دهند.
وی ادامه می‌دهد: در اکثر کشورهای پیشرفته که ساختار سیاسی و اجتماعی آنها مبتنی بر دموکراسی است مدیریت همه عرصه ها از جمله مدیریت شهری بر اساس انتخابات حزبی است که اتفاقا تجارب موفقی هم از آنها مشاهده می شود. وقتی شورا فاقد هویت حزبی است، در تصمیمات کلان شهری دچار نوسان می‌شود. مدیریت شهری باید مبتنی بر تفکر جمعی، تخصص و پاسخ‌گویی باشد. حزب این ویژگی‌ها را نهادینه می‌کند؛ چون حزب می‌داند چه برنامه‌ای دارد، چه نیرویی را معرفی می‌کند و چگونه باید از عملکردش دفاع کند.
عضو پیشین شورای شهر اصفهان معتقد است که فقدان نظام حزبی در شوراها یکی از دلایل اصلی ناکارآمدی در مدیریت شهری است و می‌گوید: وقتی حزب در پشت شورا نباشد، هر فرد بر اساس سلیقه شخصی عمل می‌کند. نتیجه آن پروژه‌های نیمه‌تمام، تغییرات مکرر مدیریتی، و نبود انسجام در سیاست‌گذاری شهری می شود.
سیاست‌زدگی با سیاست‌ورزی تفاوت دارد
یکی از نقدهای رایج به ورود احزاب در انتخابات شوراها، «سیاسی شدن بیش از حد شوراها» است؛ زندآور در پاسخ به این نگرانی توضیح می‌دهد: ما باید بین سیاست‌ورزی و سیاست‌زدگی تفاوت قائل شویم. سیاست‌ورزی یعنی جهت‌گیری فکری و برنامه‌محور برای توسعه شهری؛ سیاست‌زدگی یعنی درگیر کردن شورا با منازعات جناحی و رقابت‌های بی‌ثمر. حضور احزاب در شوراها به‌خودی‌خود بد نیست، بلکه اگر درست مدیریت شود، باعث شفافیت و پاسخ‌گویی می‌شود.
وی در ادامه می‌افزاید: وقتی مردم بدانند چه جریان یا حزبی پشت هر فهرست است، راحت‌تر می‌توانند از شورا مطالبه کنند. این همان چیزی است که در نظام‌های پیشرفته شهری وجود دارد. در آنجا احزاب، شورا را اداره می‌کنند و پاسخ‌گو هم هستند.
برنامه حزب مردم‌سالاری برای انتخابات شوراهای ۱۴۰۵
زندآور در پاسخ به پرسشی درباره برنامه‌های حزب مردم‌سالاری در اصفهان، می‌گوید: با توجه به شرایط نابسامانی ها و اعتراضات و انتقادات فراوانی که هم شهروندان اصفهانی و هم بسیاری از نیروهای شاغل در بدنه شهرداری به مدیریت شهری این دوره دارند و با اینکه ما را به واسطه عضویت در شورای دوره قبل می شناسند تماس های زیادی با ما می گیرند و درخواست دارند که اصلاح طلبان شرایطی را رقم بزنند که تغییرات محسوسی به نفع شهر و شهروندان رقم بخورد؛ ما را بر آن داشت تا فعالیت های خود را برای انتخابات شورای شهر سال آینده آغاز کنیم بنابراین ما در حزب مردم‌سالاری استان اصفهان از اوایل سال ۱۴۰۴ کارگروهی ویژه برای انتخابات شوراها تشکیل دادیم. هدفمان این است که فهرستی از نیروهای متخصص، پاک‌دست، و معتقد به شفافیت ارائه کنیم. تمرکز ما بر جذب نیروهای جوان، زنان توانمند و کارشناسان حوزه مدیریت شهری است.
وی با اشاره به اهمیت ائتلاف اصلاح‌طلبان اضافه می‌کند: در سطح استان تلاش می‌کنیم با سایر احزاب اصلاح‌طلب و تشکل‌های مردم‌نهاد به تفاهم برسیم. اعتقاد داریم فهرست واحد اصلاح‌طلبان در شهرهای بزرگ، به‌ویژه در اصفهان، می‌تواند موجب تقویت مشارکت مردم شود. شورا باید آیینه تنوع فکری جامعه باشد، نه عرصه انحصارگرایی.
چالش‌های اجتماعی؛ از بی‌اعتمادی تا ناآگاهی مدنی
عضو شورای مرکزی حزب مردم‌سالاری در بخش دیگری از گفت‌وگو، به چالش‌های اجتماعی پیش روی انتخابات شوراها اشاره می‌کند: واقعیت این است که مشارکت پایین نتیجه مستقیم سه عامل است: اول ناامیدی از تغییر از طریق صندوق رأی، دوم ضعف آموزش سیاسی و اجتماعی و سوم تجربه‌های منفی از عملکرد شوراها در دوره‌های اخیر. بسیاری از شهروندان احساس می‌کنند اعضای شورا پس از انتخاب، از مردم فاصله می‌گیرند. برای جلب اعتماد مجدد باید این چرخه را بشکنیم. راهش این است که از همین حالا گفت‌وگو با مردم را آغاز کنیم، گزارش عملکرد بدهیم، و شفافیت مالی و رسانه‌ای داشته باشیم.
رابطه شورا و شهرداری؛ نیازمند بازتعریف
به گفته این فعال سیاسی اصلاح‌طلب، یکی از چالش‌های مزمن در مدیریت شهری ایران، ابهام در مرز اختیارات شورا و شهرداری است.
عضو پیشین شورای شهر اصفهان توضیح می‌دهد: در بسیاری از موارد، شورا به جای نظارت، خود وارد جزئیات اجرایی می‌شود. شورا باید ناظر باشد، نه مجری. اگر شورا به وظیفه نظارتی و سیاست‌گذاری خود برگردد و شهرداری را بر اساس شاخص‌های عملکردی ارزیابی کند، بسیاری از مشکلات حل می‌شود.
زندآور همچنین به لزوم استفاده از فناوری در مدیریت شهری اشاره دارد: شهر اصفهان باید به سمت شهر هوشمند حرکت کند. شفافیت داده‌ها، دسترسی آزاد شهروندان به اطلاعات شهری، و نظام نظارت دیجیتال می‌تواند جلوی بسیاری از فسادها را بگیرد.
نسل جوان و زنان؛ ظرفیت‌های نادیده گرفته‌شده
دبیر حزب مردم‌سالاری در استان اصفهان بخش مهمی از گفت‌وگو را به ضرورت حضور نسل جدید در شوراها اختصاص می‌دهد و بیان می دارد: نسل جوان امروز، هم آگاه‌تر است و هم نگاه متفاوتی به مسائل شهری دارد. ما باید فضا را برای حضور جوانان در شوراها باز کنیم. از سوی دیگر، زنان در حوزه اجتماعی و فرهنگی شهرها نقش تعیین‌کننده‌ای دارند. در حالی که در بسیاری از شوراهای فعلی حضور زنان بسیار محدود است.
وی با اشاره به برنامه حزب مردم‌سالاری در این زمینه می‌گوید: ما تلاش می‌کنیم در فهرست انتخاباتی خود حداقل یک‌سوم نامزدها از میان زنان و جوانان متخصص باشند.
انتخابات شوراها؛ میدان بازسازی امید
زندآور با تأکید بر ضرورت بازگشت امید اجتماعی می‌گوید: انتخابات شوراهای ۱۴۰۵ فقط رقابت سیاسی نیست؛ آزمونی است برای بلوغ جامعه مدنی و فرصتی برای بازسازی اعتماد عمومی. اگر نیروهای اصلاح‌طلب، مستقل و جامعه‌محور از میدان کنار بکشند، عملاً عرصه را به کسانی می‌سپاریم که اعتقادی به مشارکت مردم ندارند.
دبیر مردم‌سالاری استان اصفهان تأکید دارد: احزاب باید یاد بگیرند که سیاست را از سطح شعار به سطح برنامه ارتقا دهند. اگر مردم احساس کنند برنامه‌ای واقعی برای بهبود زندگی شهری وجود دارد، دوباره به میدان خواهند آمد. شوراها می‌توانند پایگاه مردم‌سالاری محلی باشند، به شرط آنکه بر پایه گفت‌وگو، شفافیت و مسئولیت‌پذیری ساخته شوند.
این فعال اصلاح طلب ادامه داد: فضایی که پیرامون انتخابات شوراهای شهر و روستا در حال شکل گیری است نشان می‌دهد که انتخابات شوراهای پیش‌رو برای جریان‌های سیاسی، به‌ویژه اصلاح‌طلبان، تنها یک رقابت محلی نیست؛ بلکه فرصتی برای بازتعریف رابطه مردم و نهادهای انتخابی است. در شرایطی که جامعه بیش از هر زمان دیگری تشنه مشارکت، شفافیت و کارآمدی است، حضور احزاب در انتخابات شوراها می‌تواند گامی به‌سوی سیاست‌ورزی مسئولانه و توسعه پایدار شهری باشد.
